|
|
 |
 |
|
|
१२ शान्तिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
12.213. अध्यायः 213
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
भीष्मेम युधिष्ठिरंप्रति शिष्यंप्रत्युक्तजगत्सृष्ट्यादिप्रतिपादकगुरुवाक्यानुवादः॥ 1॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text
गुरुरुवाच। 12-213-0x(6087)(73658)
चतुर्विधानि भूतानि स्थावराणि चराणि च।
अव्यक्तप्रभवान्याहुरव्यक्तनिधनानि च।
अव्यक्तलक्षणं विद्यादव्यक्तात्मात्मकं मनः॥ 12-213-1(73659)
यथाऽश्वत्थकणीकायामन्तर्भूतो महाद्रुमः।
निष्पन्नो दृश्यते व्यक्तमव्यक्तात्संभवस्तथा॥ 12-213-2(73660)
`आत्मानमनुसंयाति बुद्धिरव्यक्तजा तथा।
तामन्वेति मनो यद्वल्लोहवर्मणि सन्निधौ॥' 12-213-3(73661)
अभिद्रवत्ययस्कान्तमयोनिश्चेतनं यथा।
स्वभावहेतुजा भावा यद्वदन्यदपीदृशम्॥ 12-213-4(73662)
तद्वदव्यक्तजा भावाः कर्तुः कारणलक्षणाः।
अचेतनाश्चेतयितुः कारणादभिसंगताः॥ 12-213-5(73663)
न भूर्न खं द्यौर्भूतानि नर्षयो न सुरासुराः।
नान्यदासीदृते जीवमासेदुर्न तु संहतिम्॥ 12-213-6(73664)
सर्वं नित्यं सर्वगतं मनोहेतुत्वलक्षणम्।
अज्ञानकर्म निर्दिष्टमेतत्कारणलक्षणम्॥ 12-213-7(73665)
तत्कारणेन संयुक्तं कार्यसंग्रहकारकम्।
येनैतद्वर्तते चक्रमनादिनिधनं महत्॥ 12-213-8(73666)
`येन स्वभावसद्भावं हेतुभूता सकारणा।
एवं प्राकृतविस्तारो ह्याश्रित्य पुरुषं परम्॥' 12-213-9(73667)
अव्यक्तनाभं व्यक्तारं विकारपरिमण्डलम्।
क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं चक्रं स्निग्धाक्षं वर्तते ध्रुवम्॥ 12-213-10(73668)
स्निग्धत्वात्तिलवत्सर्वं चक्रेऽस्मिन्पीड्यते जगत्।
तिलपीडैरिवाक्रम्य भोगैरज्ञानसंभवैः॥ 12-213-11(73669)
`प्राणेनायं हि शान्ते तु विरोधात्प्रतिपालनम्।
देहस्येषून्य आस्ते यः शुद्धोऽचिन्त्यः सनातनः॥ 12-213-12(73670)
भ्रामयन्नेषतो याति कालचक्रसमन्वितः।
भूतानि मोहयन्नित्यं चक्रस्य च रयं गतः॥ 12-213-13(73671)
स्नेहद्रव्यसमायोगे क्षेत्रपाचं न वस्तुषु।
तिलवत्पीडिते चक्रे ह्याधियन्त्रनिपीडिते।
बहिश्चाधिष्ठिते यद्वज्ज्ञानिनां कर्मसंभवम्'॥ 12-213-14(73672)
कर्म तत्कुरुते तर्षादहंकारपरिग्रहम्।
कार्यकारणसंयोगे स हेतुरुपपादितः॥ 12-213-15(73673)
`यथाऽऽकर्ण्य च तच्छिष्यस्तत्वज्ञानमनुत्तमम्।'
नात्येति कारणं कार्यं न कार्यं कारणं तथा।
कार्याण्यमूनि करणे कालो भवति हेतुमान्॥ 12-213-16(73674)
हेतुयुक्ताः प्रकृतयो विकाराश्च परस्परम्।
अन्योन्यमभिवर्तन्ते पुरुषाधिष्ठिताः सदा॥ 12-213-17(73675)
सत्वरजस्तामसैर्भावैश्च्युतो हेतुबलान्वितः।
क्षेत्रज्ञमेवानयाति पांसुर्वातेरितो यथा॥ 12-213-18(73676)
न च तैः स्पृश्यते भावैर्न ते तेन महात्मना।
सरजस्कोऽरजस्कश्च स वै वायुर्भवेद्यथा॥ 12-213-19(73677)
तथैतदन्तरं विद्यात्सत्वक्षेत्रज्ञयोर्बुधः।
अभ्यासात्स तथा युक्तो न गच्छेत्प्रकृतिं पुनः॥ 12-213-20(73678)
संदेहमेतमुत्पन्नमच्छिनद्भगवानृषिः।
तथा वार्तां समीक्षेत कृतलक्षणसंविदम्॥ 12-213-21(73679)
बीजान्यग्न्युपदग्धानि नरो हन्ति यथा पुनः।
ज्ञानदग्धैस्तथा क्लेशैर्नात्मा संपद्यते पुनः॥ ॥ 12-213-22(73680)
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि त्रयोदशाधिकद्विशततमोऽध्यायः॥ 213॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes
12-213-9 विद्यादव्यक्तात्मकमेव च इति थ. पाठः॥ 12-213-16 कार्यव्यक्तेन करणे इति झ. पाठः॥ 12-213-18 राजसैस्तामसैर्भावैः इति झ. पाठः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|